Hizkuntza gutxituetako hedabideak artikulu sorta

Komunikazio orrian hamabi igandez hizkuntza gutxituetako hedabideen inguruko artikuluak argitaratu genituen, apiriletik uztailera. #gurehitzetan traolarekin identifikatu genuen sare sozialei begira. Plazer bat izan da beste herri batzuen errealitatean sakontzen saiatzea.
Irakurgai dituzue hamabi artikuluak testu bilduman.

Prentsaren trantsizio digitala

Duela bi urte ‘Prentsaren trantsizio digitala’ izeneko elkarrizketa sorta idatzi genuen Berriarako. Han esaten diren asko baliagarriak dira gaur egungo testuinguruan.
https://www.berria.eus/guregaiak/314/
Ikus-entzunezko erreportajea osatu genuen gaiaz Lara Madinabeitiak eta biok:

‘Maite kuttuna’-k hautsak harrotu zituenekoa

ETB1eko egungo programazioari kritikak egin dakizkioke, egongo dira ikusleak esango dutenak iraganeko garaiak hobeak zirela. Baina iraganean ere egon dira salatzeko moduko saioak. ‘Maite kuttuna’ foiletoi mexikarrak, adibidez, hautsak harrotu zituen 2006. urtean. Gaur egungo ikuspegitik begiratuta, programaziotik berehala kenduko lukete ziur aski.

Hona saioaren auziaz 2006ko uztailaren 29an BERRIAn argitaratu zen artikulua:

‘Maite kuttuna’, ez hain kutuna
Uda honetan, ETB1en, ‘Maite kuttuna’ foiletoi mexikarrak betetzen du 20:55etik 21:25erako tartea. Ikus-entzule askok programaren aurkako iritziak zabaldu dituzte azkeneko asteetan.
URTZI URKIZU
Donostia
Ez da iritzi bakar bat izan, edo bi edo hiru. Azkeneko asteetan, ugariak izan dira ETB1eko Maite Kuttuna telesailaren aurka zabaldu diren iritziak. Mexikoko foiletoia haurrentzako programa da, eta zabaltzen dituen balioen gaineko kezka handia dute ikus-entzule askok.
Urtarrilaren 23an estreinatu zuen euskarazko kateak Maite Kuttuna, Dultzemaria neskatilaren istorioak jasotzen dituen telesaila. Orain dela gutxi hil zaio ama Dultzemariari, eta aitak mojen ikastetxe batera eramango du. Betizu saioaren barne, astelehenetik ostiralera 19:00etan eman zuten telesaila, ikasturtea amaitu bitartean. Udan, aldiz, 20:55etik 21:25era ari dira ematen. ETBk emandako datuen arabera, Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako 4-12 urte bitarteko haurren artean %46,8ko audientzia izan du saioak ikasturtean, eta %32,6koa, uztailean.
Gatozen orain helduen kritiketara. EHUko sei psikopedagogiako ikaslek maiatzean BERRIAra igorritako gutunak gogor salatzen zituen saioaren mezuak: «…Telenobela honetan emakumeen eta gizonen arteko harremanetan, emakumeak desio objektu gisa ageri dira eta gizonaren boterearen menpe. Emakumearen helburu nagusia ezkontzea izanik. Non dago gaur egun bultzatzen ari garen generoen arteko berdintasuna?». Horrez gain, gutunean, «erlijioari estuki lotutako hezkuntza» ageri zela nabarmentzen zuten. «Non dago aniztasuna, integrazioa eta askatasuna bultatzen duen eskola?».
Iluntzeko ordutegira heldu zenean, Yolanda Arrietak bere Maratila eskaini zion egunkari honetan Maite kuttuna-ri: «…neskatoak atso zaharren pare hizketan hasi ziren foiletoia medio: aitaren nobia, lagunaren zeloak, ama berriaren haurdunaldia eta korapilo emozional horren erdian, neska txiki bat, maite kuttuna. Hala bada, egun batez, telebista aurrean eseri eta begira egon nintzen, neure begiz frogatzeko aspaldiko haur programarik eskasena genuela etxeko katean…». Arrietak dei zuzena egin zion ETBri: «Nik ez dakit zer egin behar den halako produktu ustel bezain pozoitsuak behin betiko deusestatzeko. SOS, EITB: maite kuttun gehiagorik ez, mesedez».
«Bushen mezuak ETBn» titulatu zuen Eukene Mujikak bere gutuna uztailaren 13an: «Jarri neskato bat, familia aberats bat, emakume otzanak, kristautasun atzerakoia, eskola sexu-segregazionista, pobreekiko errukia (limosna ematera mugatzen dena, noski)… Egungo belaunaldia makurtu ezin baduzu, makurtu hurrengoa».
Gaiak eman du zer esana blogosferan. www.berria.info-ko blog batean jasoa da honako iritzi hau: «Telesail honetan egiten diren komentario matxistak edo aberats munduaren barruko bizitza nahiko surrealista geratzen dira… eta ez dut uste haurraren heziketarako egoera kritiko bat izan daitekeenik. Baina, nork salatu ditu, haur askok ikusten duen Goenkale-n azaltzen diren indarkeria eta tratu txarrak?». Beste bisitari batek, bide beretik: «Dultze Mariarena penagarria da, baina konparazio batera, Shin Chanek erakutsi pitxiak erosten baizik laketzen ez duen ama-etxekoandre akonplejatu eta histerikoaren irudia kaltegarriago da».
Beste gutun bat, kezkaz betea, Amaia Etxeberriak bidalitakoa: «Gurea delako, guk ordaintzen dugulako, gure umeen kalterako delako, ETBko zuzendaritzari eskatzen diot, arren, ken dezala behingoz programa hori gure kate publikotik. Manifestazioak egiten hasi behar ote dugu?».
uurkizu@berria.info

Zenbakia
%46,8
Maite Kuttuna estreinatu zenetik ikasturtea bukatu bitartean, Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako 4-12 urte bitarteko haurren artean %46,8ko batez bestekoa izan du (19:00etan). Uztailean, %32,6ra jaitsi da ehunekoa (21:00etan).

Xabier Euzkitzeren hitzak 2005. urtean

Hainbat elkarrizketa egin dizkiogu urteotan Xabier Euzkitzeri. Horietako bat ‘Sorginen laratza’ saioaren amaieran egin genion, Zarautzen, 2005ean. Orduan esan zituen kontu batzuk baliagarriak izan daitezke 2018rako ere. Hona elkarrizketa osorik:

2005-06-23

XABIER EUZKITZE x ETB1-EKO ‘SORGINEN LARATZA’ SAIOKO AURKEZLEA
«ETB1ek zuzendari propioa behar du»

Datorren astelehenean amaituko da behin betiko ‘Sorginen laratza’. Urteotan programak egin duen bidea «oso positiboa» izan dela azaldu du Xabier Euzkitzek, baina bere burua «zukutzera» behartu duela.
URTZI URKIZU – ZARAUTZ
Goiz goibel batean bildu da Berria Xabier Euzkitzerekin (Azpeitia, 1966). «Goibel» dago Euzkitze bera ere, Sorginen laratza-ren amaiera dela eta.
Ziklo garrantzitsu bat ixten al da zuretzat Sorginen laratza-ren amaierarekin?
Bai, dudarik gabe. Arlo profesionalean, niretzat ziklorik garrantzitsuena izan da. Saioa nire erronkarik gogorrena izan da, ilusioz hartu nuena, baina ahalegin handia eskatu dit, eta neure burua zukutzera behartu nau. 490. atalera helduko gara, eta zuzeneko fikzio asko duen halako saio batentzat ez da erraza.
Zer balorazio egiten duzu saioaren ibilbideaz?
Nik neure buruari dezente eskatu behar izan diot. Albistegietan, albiste gehienak telepronterran irakurtzen nituen. Sorginen laratza-n mugimendu eta aldaketa asko egin behar izan ditut; elkarrizketa serio batetik esketx bateko pertsonaiei oinak ematera jauzi egin, erregistro aldaketak eta halakoak berriak ziren niretzat. Saioaren balantzea oso positiboa da, eta katearentzat garrantzitsua izan da. Programak euskal ikusleari ohiturak aldatzea eskatzen zion, 22:30etik aurrera telebista euskaraz ikusteko ez baitzegoen ohiturarik.
Zertan saiatu zarete urteotan?
Saio eroa egiten ahalegindu gara, apurtzailea. Batzuetan asmatu dugu, eta beste batzuetan ez. Zenbaitetan, askoz gehiago eman ez genezakeen sentsazioa ere izan dugu, euskal mundua bera murritza delako eta euskal hiztunak gutxi garelako. Iaz bukatzea ere ez zen ezustekoa izango. Hala ere, uste dut erakutsi dugula euskaraz umorea egitea posible dela.
1.200 gonbidatutik gora izan duzue. Zer elkarrizketa dituzu gogoan?
Gure artetik joan direnak batik bat: Imanol Lartzabal, Diego Garcia, Jon Idigoras eta Felix Iñurrategi. Idigorasekin izan genuena zoragarria izan zen.
ETBko egungo aurkezle asko Sorginen laratza-tik pasatu dira, ezta?
Bai, harrobi lana egin dugu. Jende berri ugari aurkitu dugu. Adibidez, Estitxu Fernandez gonbidatu gisa eraman genuen eta komunikaziorako berezko gaitasuna zuela ikusi genuen. Baina harrobi lana egiteak ekarri du gure harribitxiak beste saio batzuetara eramatea, Klaudio Landa eta Estitxu Fernandez kasu. Hala, une onenetara iritsi garenean, gehien balio zuten piezak galdu ditugu.
Gidoilari onak aurkitzeko zailtasunik izan al duzue?
Erredakzio lanetan gidoilari bikainak izan ditugu, adibidez, Oscar Terol, Kike Diaz de Rada eta Nagore Aranburu. Hiru horiek eraman egin dizkigute, eta hustu bat izan dugu. Sekulako arazoa dago euskal gidoilariak aurkitzeko. Hain egoera bihurrira iritsi gara, non euskaraz ez zekiten gidoilariak kontratatu ditugun.
Nolako saioa izango da astelehenekoa, azkena, alegia?
Errealizazioan ahalegin handia egingo dugu. Dekoratua erabat berria izango da, eta arriskatuz bukatuko dugu. Bestetik, Miren Fernandez, Maribel Nogales, Anabel Arraiza eta Estitxu Fernandezekin ariko naiz kantuan.
Itziar Azpeitia saioko zuzendariaren arabera euskaraz entretenitzea oso zaila da. Zergatik?
Oscar Terolek, adibidez, badaki bere saioan egin ditzaketen zenbait gauza gurean ezin zituela egin. Ikus-entzule berberak gauza batzuk euskaraz ez ditu onartzen. Gainera, umorea eta edozer gauza euskaraz egiteak askoz ahalegin handiagoa eskatzen du. Lan berbera erdaraz, ahalegin erdiarekin ere, bi aldiz gehiago luzituko genuke.
ETBn euskarazko katearen inguruko hausnarketa prozesuan daude. Zein da zure iritzia ETB1 kateari buruz?
ETB1ek bere zuzendari propioa izatea garrantzitsua izango litzateke. ETB1en interesak bakarrik defendatuko dituen figura behar du ETBk. Bi kateei begira egon beharrak ez du onik egiten. Bestetik, pena hartzen dut ETB1en maila ona eman duten aurkezleak ETB2rako hartzen dituztenean.
Iritzi emaile batzuk saioa gogor kritikatu dute azkenaldian. Zer diozu?
Kritikak zilegi dira. Kontuan izan behar da azken denboraldian hutsetik hasi behar izan duen jendearekin aritu garela, asko eskatzen zuen tren batean sartuta. Hasierako freskotasunik ere ez dugu.
Joan den asteko saioan publikoko neska bati honako proba hau jarri zenioten: 200 euroren truke galtzak jaitsi eta ipurdiarekin dozenaka jogurt haustea. Dena al da zilegi?
Guk jolasak proposatzen ditugu, beste kate batzuek egiten duten bezala. Kontua da euskaldunoi gehiago kostatzen zaigula halakoak egitea. Hori ez da ikusleak lortzeko modu zabar bat.
Zer proiektu dituzu orain?
Pilota emanaldiekin jarraituko dut, baina telebistarekin lotutako proiekturik oraingoz ez dut. Ikusiko da datorren denboraldian etxeak zer behar dituen.

 
Euskarazko kateko aztia

Azpeitiarra jaiotzez, Zarautzen bizi da egun. Txikitan hasi zen bertsotan, eta 15 urterekin eskolarteko txapela irabazi zuen 1998an utzi zion plazaz plaza aritzeari. Batxilergoa amaitu eta berehala, 17 urterekin, Euskadi Irratitik pilota emanaldiak egiteko deitu zuten. ETBn, berriz, 1987. urtean hasi zen Hi heu gazteentzako saioan. Kirolei eta albistegiak aurkezteari ekin zion ondoren. Argazkigintza eta korrika egitea maite du, baina batez ere semearekin egotea.

SMSak telebistan negozio zirenean

2005. urtea zen, eta telebistako hainbat saiotan telefono bidezko SMS mezuek tartea berezia zuten. Egungo sare sozialak ez zeuden oraindik. Gauzak asko aldatu dira orduz geroztik, nahiz eta ez diren hainbeste urte igaro. Hona 2005eko otsailean Berrian argitaratu genuen erreportajea:

Sakelako telefonoetako mezuak telebisten azken negozioa
SMS MEZUAK. Telebista kateek saio ugaritan ematen dute mezuak bidaltzeko aukera, eta, hala, irabazi handiagoak eskuratzen dituzte

URTZI URKIZU – DONOSTIA
P
antailaren beheko aldea hitzez bete da. Ikus-entzule batek Políticamente incorrecto-ko gonbidatu Arnaldo Otegi zenbat gustatzen zaion edo gorroto duen idatzi du. Bide batez, txorakeriaren bat zabaldu du. Saio horretara urtarrilaren 26an 913 mezu bidali dituzte ikus-entzuleek.
Halako milaka mezu iristen dira telebistako saioetara egunero. Azkeneko bi urteetan modu ikusgarrian areagotu da joera hori. Euskalteleko iturriek Berriari azaldu diotenez, «SMS mezuen negozioa hasiera batean uste zen baino handiagoa bilakatu da». Telebista kateak, horretaz ohartuta, mota guztietako programetan mezuak bidaltzeko aukera jarri dute. EKA Euskal Herriko Kontsumitzaileen Elkarteko abokatu Mikel Muñozek dioenez, mezuen artean aldeak daude: «Ezberdina da kate publiko batera mezuak bidaltzea edo kate pribatu batera bidaltzea; gauza bera gertatzen da deiekin. Legearen arabera, kontsumitzaileak une oro jakin behar du zenbat kostatzen den deia edo mezua». Euro bat inguru kostatzen da mezu bakoitza. EKAko kidearen arabera, duela urte batzuk iruzur asko egon ziren, 900 telefono zenbakiekin. SMS mezuekin antzeko zerbait gerta daiteke, baina iruzurrak ez dira hain handiak. «Ezarritakoa baino gehiago kobratuz gero, kontsumitzaileak salaketa administratiboa jar dezake Informazio Gizartearen Telekomunikazio Estatu Idazkaritzan. Zalantzak dituenari kontsumitzaile elkarteetara jotzea gomendatzen diogu», dio Muñozek. Nafarroako Gazteluko Plazako kontsumitzaile elkarteko Maribel Martinezek, era berean, telebistako mezuen negozioaren arrastoa bilatzea ia ezinezkoa dela aitortu du. «Ikaragarria da mezuetan dagoen negozio paraleloa eta kateen nagusikeria oso indartsua da. Telefono zenbakiak ematen dituzte edozein txorakeriatarako, eta askotan mezuen prezioa ezin da irakurri», dio Martinezek. «Gai honek, batik bat, jende gazteari eragiten dio, beraiek baitakite sakelako telefonoen hizkuntza. 12-25 urte bitarteko gazteek babes gutxi dute, eta zorroztasun handiagoa egon beharko luke», adierazi du Gazteluko Plazako elkarteko ordezkariak.
Irabaziak eta komunikazioa
Sakelako telefonoetako mezuen irabaziak telebista kate eta operadoreen artean banatzen dituzte. Kasuan kasu, portzentajea aldatu egiten da. Euskalteleko iturriek diotenez, operadoreak tresna hutsak izaten dira eta telebista kateek bultzatu ohi dute jendea mezua bidaltzera: «Horrenbestez, negozioa telebistentzat da, batik bat».
ETBko iturriek, bestetik, SMS mezuen negozioaren inguruan oso iritzi ona dutela adierazi dute. «Parte-hartzea bultzatzen da: batetik, ikus-entzuleen leialtasuna lortzen da eta, bestetik, komunikazio zuzena lortzeko baliabide egokia da». Iaz, ETB2ko La noche de zinema saioan 112.883 mezu jaso zituzten, eta ETB1eko pilota partidetan, 63.217 mezu. Políticamente incorrecto saioan ere pozik daude jasotako mezuekin (600-700 mezu inguru astero). ETBk SMS mezuak bidaltzea bultzatuko duela iragarri du: «Aproposak diren saio guztietara zabalduko ditugu SMS mezuak, oso esperientzia ona izan baita. Bestetik, legea betetzen dugu eta, legeak eskatu bezala, mezuak zenbat balio duen argi azaltzen da telebistan».

Datua
444.971

Igoera handia: 2003. urtean ETBn 114.121 SMS jaso zituzten, eta urtebeteren buruan kopurua laukoiztu egin zen. Hala, 2004an 444.971 mezu jaso zituzten. Iaz, La noche de saioan 112.883 SMS izan ziren, pilota emanaldietan 63.217, La flecha amarilla saioan 30.905, Sorginen laratza magazinean 26.533, Basetxea-n 26.291, Esta es mi gente-n 23.934 eta Vaya semanita-n 23.656. Arnaldo Otegiri orain gutxi egin zioten elkarrizketan 913 mezu bidali zituzten ikus-entzuleek.

Hamahiru urte, Mikel Garmendia gabe

Mikel Garmendia Agirre (Ordizia, Gipuzkoa, 1945eko urtarrilaren 22a – Donostia, 2005eko abuztuaren 6a). Gogoan ditugun euskal aktoreen artean, kutunenetakoa da. Nerabe nintzela ezagutzeko aukera izan nuen. Haren semearekin jokatzen genuen saskibaloira. Eta partidaren batean agertzen zenean, Garmendia aitak jartzen zuen umorea aparta zen. Beroketetako ariketekin beti egiten zuen txantxaren bat. Umoretsua baitzen oso Mikel Garmendia.

2004ko abenduan, aktorea elkarrizketatu nuen, ETBk egin zion omenaldiaren harira. Hemen berreskuratuko ditugu Garmendiaren hitzak.

MIKEL GARMENDIA x AKTOREA
«Pertsonaia guztietan saiatu naiz bihotzaren zati bat jartzen»

Antzerkian, zineman eta telebistan bide arrakastatsua egin du Mikel Garmendiak. Osasun arazoengatik erretiratuta dago.
URTZI URKIZU – DONOSTIA
Abenduaren 3an Olentzero begi gorri jaialdia egin zuten Donostiako Kursaal aretoan, eta, han, Mikel Garmendia aktore ordiziarra omendu zuten. Eguberri egunean ETB1 katean emango dute jaialdia (21:00etan).
Zer suposatu du zuretzat ETBren omenaldia jasotzeak?
Poz handia hartu nuen, nahiz eta gauza hauek ez didaten grazia handirik egiten. Onartu behar da bihotzez egindako ekitaldi bat izan zela, eta horrela hartu nuen. Beti da estimagarria norbait zurekin gogoratzen dela ikustea .
Jaialdian zure bizitzaren kontakizuna egin zuten, irudi eta soinu muntaiaren bidez. Iñaki Beraetxe izan zen narratzailea, Irungo Musika Fundazioko Orkestraren musikaren laguntzaz. Polita izan al zen jaialdia?
Bai, oso ederra. Ez nuen espero eta ez nekien halakorik egiten zenik. Esan zidatenez, duela bi urte Contrapunto taldea eta iaz Jose Mari Iriondo omendu zituzten. Dena ondo joan zen, hunkigarria eta atsegina izan zen.
Zer eman dizu ETBk urteotan?
Naizenaren parte handi bat behintzat, bai. ETBk dudarik gabe nire irudia goraipatu du, eta aukera eman dit maite izan ditudan lanetan parte hartzeko. Eskerrak ematea besterik ez dut.
Denboran atzera eginaz, Antzerti eskolan 1982an sartu zinen. Orduan erabaki zenuen aktore lana hartzea. Nola gogoratzen duzu garai hura?
Lehenengo belaunaldia gu izan ginen. Esperientzia berria zen niretzat, nahiz eta ordurako 37 urte nituen. Aldaketa handi bat suposatu zuen niretzat. Baina pauso hori eman nuen aktore lana asko gustatzen zitzaidalako, eta ez naiz horretaz inoiz damutu. Oso onuragarriak izan dira aktore urteak.
Antzerkian, ‘Ama begira zazu’ eta ‘El florido pensil’ lanekin arrakasta handia lortu zenuen.
Bai, zortea izan dut, egin ditudan lan gehienak nahiko arrakastatsuak izan baitira. Nik neronek meritu txikiren bat izango nuen, eta gauzak ondo etorri ziren antzerkian.
ETBn saio askotan parte hartu duzu ‘Bai Horixe’-n hasi zinenetik. Nola joan da ETBko ibilbidea?
Gure hasiera Bai Horixe-n izan zen eta saio horri eskerrak eman beharko dizkiogu bai nik bai nirekin ibilitako jende askok. Gure iturria eta bultzadatxoa eman ziguna izan zen. Carlos Zabalak eta Eneko Olasagastik eginiko telesail gehienetan parte hartu dut (Bi eta bat, Jaun eta jabe…), eta oso arrakastatsuak izan ziren. Bestetik, Banan banan umeentzako saioa gidatu nuen.
‘Goenkale’ telesailan urte askotan bete zuen Joxe Mariren rola. Zergatik uste duzu telesaila hainbeste urtetan mantendu dela?
Zerbait izango du; jendeak, behintzat, oso ondo hartu zuen. Goenkale-n parte hartu dugun guztiontzat aberasgarria izan da. Artistikoki onuragarria izateaz gain, lan segurantzia ematen zuen. Ni Goenkale-n nengoela gaixotu nintzen eta harrez gero nahiko makal nabil.
Orain ikusten al duzu ‘Goenkale’?
Noizean behin bai, baina ez naiz jarraitzaile sutsua. Gauza asko daude egiteko eta denera ezin da iritsi. Esan nahi nuke Goenkale-n soka ona datorrela atzetik.
Zein izan da zure ibilbidetik pertsonaia gogokoena?
Asko, pertsonaia guztietan jartzen duzu bihotzaren zati bat. Balantxasen rola Kareletik filman asko gustatu zitzaidan, baita Hamaseigarrenean aidanez-eko Kornelio ere bai. Zineman oso gustura aritu nintzen.
Euskarazko zinemarik ez da egin azkeneko urteetan. Zergatik?
Herri txikia gara. Zinema industria bat da eta jendea ez da hain erraz arriskatzen. Zinemak publikoa behar luke, ondo babestua.
Ikus-entzuleek zu maitatu izana sentitu al duzu?
Bai. Asko nabaritu izan dut hori. Jendea oso ondo portatu da beti nirekin, eta eskerrak eman behar ditut.
Nola gustatuko litzaizuke jendeak Mikel Garmendia gogoratzea?
Bere eginkizuna asko maite izan duen aktore baten moduan. Nire akats guztiekin eta agian dohainen batekin ahal dudana egin izan dut, harrokeria handirik gabe.

ETB1en eta ETB2n film bat aldi berean emateak azaleratu zituen datuak

2005eko urtarrilaren 1ean egin zuen esperimentua: film bat aldi berean ETB1en eta ETB2n eman. Datuak argigarriak izan ziren, eta ETBk ez zuen berriro saiakera errepikatu. Gaur egun halakorik eginez gero, ez dakigu zer gertatuko litzatekeen. ETB2ko datua txikiagoa litzateke ziur aski, baina gaztelaniazko emanaldiak puntu askotan gaindituko luke euskarazkoa. Hona 2005eko urtarrilaren 4an argitaratutako artikulua:

2005-01-04

Harry Potterren saiakera.

AUDIENTZIAK
‘Harry Potter eta sorgin harria’: ETB1en %1,8 eta ETB2n %37
Urteberri gauean bi kateetan batera eman zuten filma, eta oso argigarria da zer gertatu zen

URTZI URKIZU – DONOSTIA
Urtarrilaren 1ean, ETBk, bere historian lehenengo aldiz, film bat euskaraz eta gaztelaniaz emititu zuen ordu berean, bere bi kateetan: Chris Columbus zuzendariaren Harry Potter and the Sorcerer’s stone. ETBk orain arte euskarazko katean estreinatu izan ditu film garrantzitsuenak, euskararen alde jokatuz. Iragarki ugari eman zituzten filmaren berri emateko, eta Urteberri egunean bertan programa bereziak eman zituzten bi kateetan.
ETBko iturriek Berriari adierazi diotenez, «Euskal Telebistak aspaldian lortu duen film onena da Harry Potter eta sorgin harria, eta horregatik erabaki zuen bi kateetan batera ematea, merezi zuelakoan». Dena dela, ETBk adierazi du oraingoz ez duela halakorik berriro egingo.Hala, filmaren emanaldiak audientzia datu argigarriak utzi ditu. Ikus-entzule asko bildu ziren gaztelaniazko zinta ikusteko, baina euskaraz oso jende gutxik ikusi zuten filma. ETB1en %1,8ko portzentajea baino ez zuen lortu Harry Potter eta sorgin harria-k (katearen batez bestekoa %5,3 da), eta ETB2n %37ko audientzia izan zuen (katearen batez bestekoa %17,1 da). Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako datuak dira horiek, Nafarroakoak eta Ipar Euskal Herrikoak ez baitituzte ematen. Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan 15.000 lagunek ikusi zuten filma euskaraz, eta 302.000 lagunek gaztelaniaz iaz film bakar batek ere ez zuen izan halako datu onik.
Igandean ETB1en emititu zuten Etxekoak telefilmak ikus-entzule gehiago izan zituen Harry Potter-en euskarazko emanaldiak baino hiru aldiz gehiago.

P 2004KO AUDIENTZIAK
Tele5 da ikusiena Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan

2004. urtean Tele5 Espainiako kate pribatua izan da ikusiena Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan (Nafarroako daturik ez dute ematen). Bi urte baino gehiago dira Tele5 lurralde horietan liderra dela, eta inoiz baino sendoago dago, %26,4ko batez bestekoarekin. Oso urruti daude TVE1 (%17,6), Antena3 (%17,5) eta ETB2 (%17,1). ETBko gaztelaniazko katea 1,8 puntu jaitsi da, iazko datuekin alderatuta. ETB1 kateak, berriz, 2004 urtean %5,3ko batez bestekoa izan du. La2 katea ikusleen %6,4k ikusi dute, eta Canal Plusek %1,7ko audientzia izan du joan den urtean. ETB1 kateak lau eta hamabi urte bitarteko haurren artean du arrakastarik handiena, eta Betizu saioa liderra da adin tarte horretan. ETB2n Teleberri albistegia lider dela nabarmendu daiteke.
Bestetik, Tele5 katea liderra da Katalunian. TV3 kateari aurrea hartu dio Espainiako kate pribatuak azkeneko urtean (%20,9). Galizian ere ikusiena da Tele5 (%23,9ko batez bestekoa).Espainiako telebistaren historian lehenengo aldia da kate pribatu bat urteko ikusiena izan dena: Tele5 (%22,1). TVE1 kate publikoak lidergoa galdu zuen joan den urtean, eta bigarren lekuan da orain (%21,4). Eta hirugarren lekuan, nahiko gertu, Antena3 katea dago (%20,8). Horrnenbestez, oso alde txikia dago Espainian hiru kate nagusien artean. Telebista kontsumoak gora egin du 2004. urtean, eta ikus-entzule bakoitzak 218 minutu pasatzen ditu egunean telebistaren aurrean (hiru ordu eta erditik gora). Publizitateak ere gora egin du (%6 inguru).

Euskarazko lehen telebista Interneten

Blai gazte telebista jarriko dute martxan egunotan Interneten. Telebista Internet bidez egitea ohikoa da egun, baina noiz egin zen halako lehena euskaraz? 2004ko apirilean. Hala topatu dugu Berriako hemerotekan. Proyección ekoizpen etxeak sortu zuen euskarazko lehen telebista Interneterako. Hona 2004ko apirilaren 3an argitaratutako artikulua:

Euskara hutsezko lehenengo sareko telebista sortu dute: ‘euskaraz.tv’
Proyeccion ekoiztetxeak eginiko webguneak doako bost telebista kanal eskaintzen ditu

URTZI URKIZU – DONOSTIA
Internet bidezko euskarazko lehenengo telebista jarri du martxan Bizkaiko Proyeccion ekoiztetxeak. Aurretik gaztelaniazko webgunea egiten zuen Proyeccionek, eta orain euskarazkoa jarri dute sarean.
Gerardo Fernandez proyeccion.tv eta euskaraz.tv guneen zuzendariak proiektua nola sortu den azaldu dio Berriari: «2001. urteko abenduan hasi zen funtzionatzen www.proyeccion.tv. Euskarazko informazioa ez genuen non sartu, www.euskaraz.tv egitea erabaki genuen arte. Iaz egin genuen webgunearen diseinu grafiko eta teknikoa, eta lehenengo probekin hasi ginen».
www.euskaraz.tv helbidean doako bost kanal eskura daitezke: albisteak, hitzaldiak, turismo erreportaiak, erakusketak eta Zabalik kanala. «Oraingoz, Zabalik kanal hori da diru iturri nagusia. Erakunde eta enpresei aukera ematen diegu beraien ekitaldietarako informazioa sar dezaten: hitzaldiak, prentsaurrekoak, agiri ofizialak, elkarrizketak eta abar. Erakunde horiek ordaindu egin behar dute informazioa Zabalik kanalean sartzeagatik. Gainerako edukiak barne ekoizpenekoak dira», adierazi du webguneko zuzendariak.
Etorkizunean, erronka handiagoak etorriko dira
Euskaraz.tv ikusi ahal izateko, gutxienez Pentium2 bat behar da, eta RealVideo programa ez duenak euskaraz.tv-tik jaitsi dezake, bideoak ikusteko.
«Hedabideetan islarik ez duten alor soziologiko kulturalak webgunean sartzen ahalegintzen gara», dio Fernandezek. Proyeccionek, ekoiztetxea den neurrian, etorkizunean saioak egiteko asmoa du. «Urte askotan ETBrentzat egin dugu lan, eta noizean behin lanen bat egiten dugu eurentzat. Ideia haztea da. Autofinantzan aurrera egiten dugun heinean, erronka handiagoei egingo diegu aurre. Telebista saio bat egiteko plato bat beharko genuke eta beste mota bateko edizio bat», esan du Fernandezek. Une honetan soilik bideoak ematen dituzte bi webguneetan. «Bestalde, banda zabalari begiratu behar zaio. Diseinuetan aurrera egiten dugun neurrian, banda zabalak aurrera egin beharko du kalitate irudi hobea eskaini ahal izateko. Baina oraingoz diru asko eta esfortzu handia beharko litzateke beste proiektu handiagoetan sartzeko», adierazi du Fernandezek. «Enpresa txikia gara, eta espero dugu erakundeetatik erantzuna izatea, publizitatea jar dezatela», dio euskaraz.tv-ko zuzendariak.

Berriak 15 urte. Pello Sarasola, 2003ko azaroan

Berriaren 15 urteotan egindako elkarrizketa eta artikulu batzuk jasoko ditut datozen egunotan. Kasu batzuetan, komunikazio gaiak nola aldatu diren biltzeko edo gure artean dagoeneko ez dauden pertsonak gogoratzeko. Ez dugu nostalgiaz busti nahi, baina agian baten batentzat interesgarria izan daiteke duela urte batzuk Berrian jasotakoa.

Aurreneko elkarrizketa 2003ko azaroren 14an Pello Sarasola zenari egindakoa. 2015eko uztailaren 2an hil zen Sarasola, eta estimu pertsonal handia nion. Hona duela hamalau urte luze hark ETBko kontuei buruz esandakoak:

2003ko azaroaren 14a.
PELLO SARASOLA ETBKO PROGRAMAZIO BURUA
«Audientzia bezain garrantzitsua da ikus-entzuleen balorazioa»

Zortzi urte dira Pello Sarasola ETBko programazio arduraduna dela. Telebistako joera berriak gertutik jarraitzen ditu.
URTZI URKIZU – DONOSTIA
Telebista merkatua ondo ezagutzen duela nabari zaio Pello Sarasolari, ematen dituen erantzunetan. Beste kateetan gustatzen zaizkion produktuak daudela aitortu du, baina «ETBren aurrekontuekin ezin dira egin».
Duela zortzi urte izendatu zintuzten ETBko programazio zuzendari. Zer programazio mota zegoen lehen eta zein oinarri ditu oraingoak?
Zortzi urte hauetan lehia asko hazi eta estutu da, orain askoz ere operadore gehiago daudelako. Merkatua askoz banatuagoa dago. Edukien aldetik, eguneroko albistegiek edozein kateren oinarri gisa jarraitzen dute. Orain egiten den telebista askoz ere egunerokoari lotuagoa da eta, zentzu horretan, irratiari lekua jan dio. Beste alde batetik, lehen kanpoan erosten ziren zinemak eta futbolak orain garrantzi txikiagoa dute lehiakortasunean. Egun, entretenimenduzko barne ekoizpenak lekua hartu die esklusiba handiei. Lehen futbola ez ziren kirolek tarte gehiago zuten. Jendearen arazo gordinak ere asko ateratzen ziren. Orain ildo nagusiak reality-ak eta komedia dira.
Euskal Telebistak zerbitzu publikoari ala audientzia datuei egiten die kasu gehiago?
ETB zerbitzu publikoa denez kalitate irudiari begiratzen dio, baina baita audientziari, produktibitateari eta autofinantzaketari ere. Audientzia datuak bezain garrantzitsua da jendeak programez egiten duen balorazioa.
Joan den denboraldian ‘Blue planet’ bezalako kalitateko saio batek datu onak eman zituen. Bide horretatik jarraituko al duzue?
Guretzat produktu idealenak dira horiek, Blue planet edo Euskal Herria: lau haizeetara. Horrelakoak aurkitu behar ditugu, baina oso-oso zaila da. Jendeak telebistan bi gauza nahi ditu, informazioa edo aisialdia. Aisialdiarekin zerbait erakusten den irudipena baduzu askoz hobe. Horrelako zerbait lortzen duzunean urre zuria daukazu.
ETB1en hainbat programa azaldu dira azkenaldian ‘prime-time’ ordutegian. Zer balorazio egiten duzu horietaz?
Nahiko kontent gaude, baina ez erabat asetuta. Basetxea-k, adibidez, lortu du audientzia bat eta irudi bat. Jendeak eskertzen du beste kateetan egiten den formatu bat geureratzea. Guk batik bat gazteengana iritsi nahi dugu eta Basetxea-k hori eman digu. Bizizaleak saioak ere datu onak eman zituen eta halako zerbait egitea aztertzen ari dira beste kate autonomikoetan. Agur, Ben Hur lehiaketak aukera asko ditu itzultzeko. Begia gose-rekin ere gustura gelditu ginen. Audientzia eta balorazio ona lortu dugu Martin telesailarekin.
Atal berriak izango al dira?
Aztertzen ari gara telesailaren jarraipena.
Urtarrilean hasiko den ‘Barnetegia’ saioaz zer espero duzue?
Espero dugu irudia eta audientzia ematen duen beste reality bat izatea. Beste Basetxea bat izan nahi genuke, baina guztiz ezbedina eduki aldetik.
ETB2n ez al luke lekurik izango ‘Barnetegia’-k?
Oso zaila da. ETB2 gaztelaniaz da eta ETB1 euskaraz. Saio elebidunek oso espazio zaila dute. Agian noizbait planteatu beharko da. ETB2n, bestalde, El Topo-z gain beste reality bat dugu esku artean.
Zein erronka dituzu programatzaile bezala denboraldi honetarako?
Lehenik, azkeneko urteetako audientzia eta irudi oneko saioen moduko bat estreinatzea. Dokumental saio bat izango litzateke, arrakastatsua, prime-time ordutegian eta irudi ona jasoko lukeena. Beste erronka bat da reality bat egonkortzea ETB1en eta beste bat ETB2n. Bestalde, gustatuko litzaidake ETB1eko erreferenteen artean gaueko programazioan beste pare bat sortzea datorren urtean. ETBk euskaraz eginiko film batean parte hartzea ere nahiko nuke. Era berean, ETBk emititzen duen zineman beste pauso bat eman behar dugu.
‘Kutsidazu, bidea Ixabel’ ETBn egingo al da?
Nire ustez euskarazko telesail bat egiteko material zeharo aproposa da.

‘Etzi.pm’ atarirako 2017an idatzitako artikuluen bilduma

Talaioseko lagunak eta Nagore Vega koordinatzaileak proposatuta, 2017an hamar artikulu idatzi ditugu —hilean behin, eta bitan atseden—. Hona artikuluak:

Urtarrila: Blade Runner eta distopia poetiko bat

Otsaila: Gure Esku Dago-ren galdeketak

Martxoa: ‘Euskalduna naiz, eta zu?’ afera

Apirila: Hatsaren poesia

Maiatza: Turismoaz

Ekaina: Ameskeriak edo esna amestea

Uztaila: EITBren etorkizuna

Urria: Euskal zinema 2017ko Zinemaldian

Azaroa: Ustelak eta beste

Abendua: Bertsolari Txapelketa Nagusiko finala